تبلیغات
زیگورات - جلوه‌هایی از سیره حکومتی پیامبر(ص)

جلوه‌هایی از سیره حکومتی پیامبر(ص)

دوشنبه 21 دی 1394
12:15 ب.ظ
محمد محمدی
پیامبر اکرم(ص) در حکومتشان بر دل‌ها حکومت کردند و زمامداریشان به دور از صدور فرامین خشک و بی‌روح و بدون پشتوانه اجرایی بود. ایشان برخلاف رسم حکومت‌های مادی از مسندنشینی و عدم مردمداری و فرمان دادن آمرانه و حاکمانه صِرف، بری بوده و در عمل زندگی مردم را با دستورات الهی و اسلامی ممزوج می‌نمودند.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در خطبه‌های نماز جمعه تهران در 28 مهر 1368 که مقارن با میلاد نبی مکرم اسلام(ص) و امام جعفر صادق(ع) بود، توضیحات مفصل و مبسوطی در مورد مهرورزی و جنبه‌های عاطفی و ارزشیِ سیرت حکومتی رسول الله فرمودند.

ایشان در طلیعه این بحث فرمودند:

«بحثى را كه امروز در خطبه‌ اول مطرح خواهم كرد، نگاهى اجمالى و كلى به سیره‌ رسول خداست. در ابتدا لازم است ولادت باسعادت آن بزرگوار و سبط معظّم او - امام صادق(علیه‌الصّلاه والسّلام) - را به همه‌ شما و ملت ایران و همه‌ ملت‌هاى مسلمان تبریك عرض كنم. نكته‌اى كه امروز در بحث زندگى رسول اكرم(ص) مورد نظر من مى‌باشد، عبارت از این مطلب است كه پیامبر اسلام براى آن‌كه ارزشها و اخلاق اسلامى كاملاً در جامعه جا بیفتد و با روح و عقاید و زندگى مردم مخلوط و ممزوج بشود، فضاى زندگى را با ارزش‌هاى اسلامى آغشته مى‌كرد.

یك وقت كسى دستور مى‌دهد یا توصیه مى‌كند كه مثلاً مردم حسن خلق و گذشت و صبر و استقامت در راه خدا داشته باشند و ظلم نكنند و دنبال اقامه‌ عدل و داد باشند؛ یعنى توصیه و دستور دادن و تعلیم دادن مطرح است - كه البته كار لازمى است و پیامبر اسلام هم تعلیم مى‌داد یعلّمهم و درس معرفت و زندگى به مردم مى‌آموخت - اما یك وقت مطلب از یاد دادن بالاتر است؛ یعنى معلم كارى مى‌كند و رفتارى در پیش مى‌گیرد كه این اخلاق و وظیفه‌ اسلامى، در جامعه به شكل رنگ ثابت درمى‌آید، با عقاید غلط مردم به مقابله برمى‌خیزد، با احساسات جاهلى و ته‌مانده‌هاى رسوب كرده‌ اخلاق غیراسلامى مبارزه مى‌كند و مقابل مى‌شود، به جامعه و مردم شوك وارد مى‌كند و در مقاطع مناسب و با روش‌هاى مناسب، كارى مى‌كند كه فضاى جامعه و محیط زندگى مردم، با این صفت و اخلاق و روش خوب كاملاً ممزوج مى‌شود.

اگر یك جامعه بخواهد رشد كند و اخلاق صحیح اسلامى را در خود به ‌وجود آورد، محتاج همین روش است. شاید در چند آیه‌ قرآن‌ كه «یزكّیهم» پس از «یعلّمهم» یا قبل از آن بیان شده است، مراد از تزكیه در این آیات همین مطلب باشد؛ یعنى پاك كردن و طاهر كردن و پیراسته كردن مردم؛ مثل طبیبى كه به مریض خود فقط نمى‌گوید این كار را بكن و این كار را نكن، بلكه او را در محل مخصوصى قرار مى‌دهد و آنچه را كه او لازم دارد، به او مى‌دهد و مى‌خوراند و آنچه كه براى او مضر است، از او باز مى‌گیرد. پیامبر اكرم(ص)، چنین وضعیت و روشى را در طول بیست‌وسه سال نبوّت دنبال مى‌كردند؛ مخصوصاً در ده سالى كه در مدینه زندگى مى‌كردند و دوران حاكمیت اسلام و تشكیل حكومت اسلامى بود.

من، چند مثال و نمونه را آماده كرده‌ام تا مطرح بكنم. این، براى امروز ما در نظام اسلامى خیلى مهم است؛ هم براى آحاد مردم و هم به‌خصوص براى مسئولان و كسانى كه با جمعى سر و كار دارند و مجموعه‌اى از مردم به دهان آنها نگاه مى‌كنند و به حرف آنها گوش مى‌دهند. ما باید توجه كنیم كه اگر بخواهیم آن ته‌مانده‌ها و پس‌مانده‌هاى اخلاق دوران طاغوت را - كه براى رشد و تعالى ما بسیار هم مضر است - از خودمان دور كنیم و بزداییم، چاره‌اى نیست جز اینكه در زندگى خود، همین روش‌هاى رسول اكرم(ص) را با شجاعت و قاطعیت عمل كنیم.»

ایجاد فضاى سالم در محیط زندگى مردم

رهبر انقلاب نخستین مثال بحثشان را به خصیصه و شاخصِ «ایجاد فضاى سالم و دور از تعصب‌هاى جاهلانه در محیط زندگى مردم» اختصاص دادند و نمونه‌هایی برای این شاخص ذکر فرمودند.

ایشان فرمودند:

«یك مثال، به ایجاد فضاى سالم و دور از تعصب‌هاى جاهلانه در محیط زندگى مردم مربوط است. مى‌دانید كه همه‌ ملت‌ها همین‌طور هستند و جز افرادى كه از لحاظ معرفت، به سطح خیلى بالایى رسیده باشند، وضعشان این‌گونه است كه در موارد زیادى تعصبات و غرض‌ها و مرض‌ها و حقدها و امثال آن، بر زندگى آنها حكومت مى‌كند و مردم را از رفتار عادلانه و حق باز مى‌دارد و فضا را فضاى ناسالم مى‌كند.

باید این فضا را سالم كرد. براى ایجاد فضاى سالم و ایجاد خوشبینى میان مردم، رسول اكرم(ص) غیر از توصیه‌هایى كه داشتند، روش‌هایى را هم اعمال مى‌كردند. به‌خصوص در آن دوران كه این مسئله بسیار مهم بود؛ چون اعراب جاهلى بین خودشان و نسبت به هم، حقدها و سوءظن‌هاى زیاد و تعصبات قبیله‌اى و فامیلى بسیارى داشتند و پیامبر اكرم(ص) باید اینها را از دل‌هاى مؤمنین بیرون مى‌كشید و دل‌هاى آنها را نسبت به یكدیگر پاك و صاف و روشن مى‌كرد.

روایتى از پیامبر اكرم نقل شده كه فرمود: «لایبلغنى احد منكم عن احد من اصحابى شیئا فانّى احبّ ان اخرج الیكم و انا سلیم‌الصّدر». پیش پیامبر مى‌آمدند و از یكدیگر بدگویى مى‌كردند و چیزهایى را درباره‌ یكدیگر مى‌گفتند؛ گاهى راست و گاهى هم خلاف واقع. پیامبر اكرم(ص) به مردم فرمودند: هیچ‌كس درباره‌ اصحابم به من چیزى نگوید. دائماً نزد من نیایید و از همدیگر بدگویى كنید. من مایلم وقتى كه میان مردم ظاهر مى‌شوم و به میان اصحاب خود مى‌روم، «سلیم‌الصّدر» باشم؛ یعنى با سینه‌ صاف و پاك و بدون هیچ‌گونه سابقه و بدبینى به میان مسلمان‌ها بروم.

این، سخنى از پیامبر و دستورى درباره‌ مسلمان‌ها نسبت به شخص آن حضرت است. ببینید چه‌قدر این رفتار رسول اكرم(ص) كمك مى‌كند به اینكه مسلمان‌ها احساس كنند كه در جامعه و محیط اسلامى، باید بدون سوءظن و با خوشبینى با افراد برخورد كرد. در روایات داریم كه وقتى حاكمیت با شر و فساد است، به هر چیزى سوءظن داشته باشید؛ اما وقتى حاكمیت با خیر و صلاح در جامعه است، سوءظن‌ها را رها كنید، به یكدیگر حسن‌ظن داشته باشید، حرفهاى هم را با چشم قبول بنگرید و گوش كنید، بدی‌هاى یكدیگر را نبینید و خوبی‌هاى هم را مشاهده كنید.

بین مسلمان‌ها رسم بود كه نزد پیامبر(ص) مى‌آمدند و دَرِ گوش آن حضرت حرف‌هایى مى‌زدند و به صورت نجوا، حدیث مخفى و محرمانه‌اى را مى‌گفتند كه آیه‌ شریفه نازل شد و مردم را از نجوا و دَرِگوشى با پیامبر نهى كرد؛ چون در دیگر مسلمان‌ها ایجاد سوءظن مى‌كرد.»


تمامی حقوق این وب سایت متعلق به زیگورات است. || طراح قالب avazak.ir